Wij zijn inmiddels weer terug in Nederland en kijken met een positief gevoel terug op ons verblijf daar. Helaas hebben we door ons drukke programma alleen de directe omgeving van het ziekenhuis kunnen bekijken. Het is een prachtig land met vriendelijke mensen.
We hebben daar goed kunnen werken aan het onderzoek naar de afvalwatersituatie bij het ziekenhuis.

Zoals we in eerdere blogberichten hebben verteld, is het ons duidelijk geworden dat de noodzaak om maatregelen te nemen hoog is. Het doet ons deugd dat het management van het ziekenhuis aan de slag wil gaan om de situatie te verbeteren.
We bekijken nu samen met Simavi hoe die verbetering gerealiseerd kan worden. Onze bevindingen leggen wij voor aan het waterschapsbestuur. Op basis van de reactie van het bestuur zal worden besloten of en hoe we in de toekomst betrokken blijven bij het project.
In april organiseren we een bijeenkomst voor alle medewerkers waar we vertellen over onze ervaringen en we een selectie laten zien van de fotox92s die we daar hebben gemaakt.

Dit is voorlopig ons laatste bericht op de weblog. Wij zijn blij met met de belangstelling voor onze ervaringen en bedanken iedereen voor de leuke reacties!

Groeten,
Yvonne & Hans

Zo, het werk zit erop! Gisteren en vandaag (zondag en maandag) nog hard gewerkt om het rapport klaar te krijgen, maar het is gelukt. Deze middag hebben we een presentatie gehouden voor het management team van het ziekenhuis. Het is goed om te merken dat er besef is dat er iets moet gebeuren om de huidige afvalwatersituatie te verbeteren en dat er ook op korte termijn maatregelen nodig zijn. Na onze presentatie werden we al gevraagd om een offerte te bekijken die het ziekenhuis deze week heeft opgevraagd bij een lokaal bedrijf om het achterstallige onderhoud van de oxidations ponds uit te voeren. Kortom, nog voordat we weg zijn is men al aan de slag gegaan!

Gelukkig was er ook wat tijd voor leuke dingen. Gisterenmiddag hebben we samen met Jan, Trudy en Thijs wat meer van de omgeving bekeken. Via smalle weggetjes zijn we met een 4-wheeldrive de berg omhoog geklommen. Onderweg kom je overal dorpjes tegen en heb je mooi uitzicht over het groene landschap. ‘s Avonds zijn we in Lilongwe (de hoofdstad van Malawi) een hapje gaan eten. Erg gezellig. Bij thuiskomst wilden we nog even wat dingen via internet versturen (op zondagavond is het lekker rustig en dus snel internet). Aangezien er in het guesthouse geen internet verbinding is moesten we naar het ziekenhuis. Tegen de tijd dat we terug wilden naar het guesthouse begon het helaas te stortregenen! We hebben nog even gewacht, maar het werd niet echt minder. Door de regen, in het pikdonker over modderpaadjes terug naar het guesthouse…  Niet echt een pretje. Maar ja, vervolgens hadden we wel een goed (niet lekkend) dak boven ons hoofd. Dat kunnen hier helaas niet zoveel mensen zeggen.

Vanavond gaan we met de mensen in het guesthouse nog een afsluitend biertje drinken. Morgenochtend rond 9.30 vertrekken we weer richting het vliegveld van Lilongwe voor onze lange vlucht naar Nederland waar we een dag later (wo) hopen te arriveren. Het zit erop!

Tot in Nederland!

Groeten Hans & Yvonne

Door de trage internetverbinding lukt het niet om meer foto’s te plaatsen.

Voor ons vertrek kregen we regelmatig te horen: x93Een fijne vakantie hxe8!x94 Of: x93Lekker een weekje naar de zon!x94 De afgelopen week hebben we duidelijk ondervonden dat het zeker geen vakantie of een weekje naar de zon is. Zelfs ons enige weekend in Malawi brengen we werkend door. Maar, het is ook wel heel leuk om je ruim een week op een probleem te kunnen storten, in een wereld die zo anders is dan onze eigen leefomgeving. We vallen van de ene in de andere verbazing over hoe dingen hier kunnen lopen. Gisteren (zaterdag) zijn we x92s ochtends weer op tijd opgestaan om verder te werken aan het eindrapport dat we maandag met het managementteam van het ziekenhuis gaan bespreken. Tegen de middag zijn we samen met Trudy en Thijs naar een art gallery gelopen. Deze gallery wordt gerund door een Malawiaan die daar zijn zelf gemaakte werken verkoopt. Daarna zijn we doorgelopen naar de weekmarkt van Nkhoma. Wat een geweldig tafereel! Omslagdoeken, potten, radiootjes, fruit, gefrituurde insecten, een kleermakertje; alles door elkaar. Halverwege werden we ingehaald door een man op een fiets. Op zijn bagagedrager had hij vier geiten op een plankje vastgebonden. Een lawaai dat die beestjes maakten! Na de lunch hebben we ons weer teruggetrokken in een kantoortje om verder te werken. Aan het einde van de dag hadden we gelukkig het gevoel flink te zijn opgeschoten. Vandaag (zondag) hopen we de laatste hand aan het rapport te kunnen leggen.

Allemaal een gezellige carnaval gewenst!
Groeten Hans & Yvonne

Vrijdag 12-2. Vandaag hebben we in tegenstelling tot de voorgaande dagen eens een dag zonder afspraken. Hetgeen echter niet betekent dat we een vrije dag hebben. Integendeel! Vandaag eindelijk eens de tijd om alle indrukken, notities en waarnemenigen te ordenen en aan het x93papierx94 toe te vertrouwen. Maandag staat er namelijk een meeting gepland met het MT van het ziekenhuis waarin we verslag moeten doen van ons bezoek.

We pakken ons normale dagritme dan ook gewoon op, wat betekent dat we om half acht aan het ontbijt zitten. Aansluitend maken we samen een indeling voor het eindrapport en om een uur of half negen zitten we al in het x93internetcafxe9x94 van het ziekenhuis om aan de de uitwerking te beginnen. Vol goede moed starten we onze laptop en xe9xe9n van de andere aanwezige computers op. Maar dan begint de ergernis. Ergernis over een internetverbinding die de traagheid heeft die wij ons tegenwoordig nauwelijks meer voor kunnen stellen. Alsof dat nog niet genoeg is moeten we om 10 uur (ondertussen ongeveer twee internetpaginax92s verder) ook nog de ruimte verlaten vanwege een vergadering. Gelukkig is dr. David zo aardig zijn kantoor ter beschikking te stellen. Zijn kantoor zit kennelijk dichter bij de modem want daar lukt het ons de weblog bij te werken. Als we echter toe zijn aan de fotox92s blokkeert alles weer en is het inmiddels ook al bijna een uur en tijd voor de lunch.

Enigszins gefrusteerd (understatement) keren we terug naar het guesthouse waar we ons plan verder opmaken. Dit bestaat eruit dat ik nog wat aanvullende metingen ga doen bij de zuivering (zuurstofmetingen, diepte van de sliblaag, inspectie van de leidingen etc.) en Yvonne op de laptop aan het eindrapport begint. Dat de oxidation ponds compleet overwoekerd waren had ik al verteld. Maar tot mijn verbazing kwam ik erachter dat er onder de planten gemetselde wanden naar voren kwamen. Verder was de slibafzetting in de eerste bak zodanig dat er nog maar een centimeter of 20 water instond (10% van de oorspronkelijke inhoud). Desondanks was het zuurstofgehalte van het effluent tot mijn verbazing toch nog 1,5 mg/l en een 100 meter benedenstrooms van het lozingspunt al weer 4,5 mg/l.

Wat er triester uitzag waren de influentleidingen naar de oxidationponds toe, die op diverse punten lek zijn zodat er sprake is van infiltratie van vervuiling in de bodem.

Met deze bevindingen ging ik terug naar het guesthouse waar Yvonne al een begin gemaakt had met het eindrapport. Met een geleende laptop van Gerwin (Nederlandse jongen in het guesthouse) hebben we vervolgens samen nog even verder zitten werken aan het rapport. Net voor ons avondmaal bij Jan en Trudy zijn we nog even een blokje om gelopen om wat te proeven van het dagelijkse leven in Nkhoma village.

Na het eten keerden we moe, maar zeker niet helemaal voldaan terug naar het guesthouse. Hopelijk zit het morgen beter mee. Terwijl ik dit zit te typen zit Yvonne momenteel in het kantoor van de boekhouder van het ziekenhuis pogingen te doen wat fotox92s te plaatsen. Hopelijk lukt het deze keer wel.

Groeten en tot morgen.

Yvonne en Hans.

Eergisteren (woensdag) hadden we om 9.00 uur onze eerste afspraak. Dr. Ter Haar (ons eerste aanspreekpunt in het ziekenhuis en initiatiefnemer voor dit project) had een bijeenkomst georganiseerd met lokale x91chiefsx92. In Malawi kent men de volgende structuur: de meeste dorpjes in Malawi zijn kleine nederzettingen, bestaande uit 10 tot 20 huisjes/hutjes. Ieder dorpje heeft een eigen village headman (dit kan ook een vrouw zijn). Deze headman vertegenwoordigt de gemeenschap, treedt op als bemiddelaar/rechter bij concflicten en speelt een belangrijke rol bij geboortes, begrafenissen en huwelijken. Boven deze village headman staat een group village headman. Daarboven staat weer een senior chief.

Gisterenochtend hadden we een overleg met senior chief Chitekwere en group village headmen Pinimbiri. Pinimbiri is groupvillage headman van in totaal 64 dorpen en Chitekwere vertegenwoordigt als senior chief zox92n kwartmiljoen dorpsbewoners! Gelukkig was er een voedigsdeskundige (Regina) van het ziekenhuis die op kon treden als tolk. De inmiddels voor ons bekenden zoals Reynier, Pierre en Thijs waren ook aanwezig. De bijeenkomst begon zoals gewoonlijk met een hartelijk welkom, dankbetuigingen en zegeningen dat we vanuit Nederland zijn gekomen om hun te ondersteunen. De chiefs vertelden dat het huidige drinkwater van slechte kwaliteit is, waardoor veel mensen, met name kinderen ziek worden. Hans en ik keken elkaar aan: hoe gaan we deze mensen duidelijk maken dat we hier niet zijn voor de watervoorziening, maar voor de behandeling van het afvalwater? Maar nog voordat we daar op in konden gaan nam dr. Ter Haar het woord. In hooguit twee minuten wist hij hun duidelijk te maken dat het in dit project gaat om de zuivering van afvalwater. x93De huidige zuivering verkeerd in zeer slechte staat, waardoor het afvalwater ongezuiverd de rivier in stroomt. Datzelfde water wordt door jullie mensen benedenstrooms gebruikt om zich te wassen en hun land mee te bevloeien. Dit brengt grote risicox92s met zich mee voor de gezondheid van deze mensen.x94 De reactie van de chiefs was duidelijk: x93Dit probleem is bij ons niet bekend, maar we begrijpen dat dit de eerste prioriteit heeft.x94 Vervolgens zijn we met hen naar de huidige zuivering gaan kijken en naar de locatie die is gexefdentificeerd als geschikte locatie voor de toekomstige zuivering. Daar werd direct duidelijk dat het goed is dat we hen in deze fase reeds hebben betrokken. Zij gaan bij hun achterban na of het land in de toekomst gebruikt kan worden voor de zuivering. Per brief zullen zij dr. Ter haar laten weten dat zij het project volledig steunen. Op de terugweg vroeg de tolk aan me of we in Nederland ook mais verbouwen (hier is namelijk 95% van wat er wordt verbouwd mais, dat de basis vormt van alle maaltijden). x93Ja, dat gebruiken ze als voer voor de koeien, die ze vervolgens opetenx94, zei dr. Ter Haar. De tolk wist niet hoe ze had. Hoe kunnen ze dat nu doen?

In de middag heeft Pierre ons meegenomen naar een scholenproject voor weeskinderen dat hij heeft ondersteund. In Malawi zijn heel veel kinderen die wees worden doordat hun ouders sterven aan AIDS. We moesten vooraan in het klasje gaan zitten op plastic stoeltjes. Vervolgens werden er allerlei liedjes voor ons gezongen, zeiden ze alfabet op en lieten ze andere taaloefeningen zien. Toen ze de camera van Hans zagen wilden ze allemaal op foto. Een groep van wel 40 kinderen die om hem heen sprongen, dringen, etc. Heel leuk om te zien.
Daarna zijn we doorgereden naar klein dorpje. We mochten kennismaken met de village headman (een vrouw). Zij is vertegenwoordiger van de 16 gezinnen die in het dorp wonen. Er werd een matje uitgerold waar we op konden zitten en ze heeft ons van alles verteld over het dagelijks leven in het dorpje en de rolverdeling. Ook al hebben we het nu van zo dichtbij meegemaakt, het is niet voor te stellen hoe het is om op deze manier te leven.

x92s Avonds hebben we met Pierre, Thijs en Jan gesproken over de verdere aanpak van het project. Inmiddels zijn er eigenlijk twee projecten: op de eerste plaats de tijdelijke maatregelen om de huidige zuivering herstellen. Deze maatregelen zijn broodnodig om er voor te zorgen dat het afvalwater de komende twee tot drie jaar niet ongezuiverd in de rivier blijft stromen. Daarnaast is het voornemen om parallel daaraan een masterplan op te stellen voor een nieuwe, betere, grotere zuivering.

Vandaag (vrijdag) werken we aan de uitwerking van beide ideexebn en een verslag/rapportage van ons bezoek. Morgen proberen we (afhankelijk van het internet dat tergend traag is) iets te vertellen over deze plannen en de mogelijke rolverdeling hierin. Het voornemen was om het stukje niet al te lang te maken, maar we maken zoveel bijzondere dingen mee dat dat niet goed lukt. Verder proberen we zo nog wat foto’s te plaatsen, maar of dat lukt met onze supertrage verbinding is nog maar de vraag. We doen ons best.

Tot het volgende bericht! Groeten Hans & Yvonne

Allereerst bedankt voor al jullie leuke reacties!

Na ruim twee dagen Nkhoma kunnen we concluderen dat onze dagen erg goed gevuld zijn (zacht uitgedrukt) en dat we maar erg beperkt toegang hebben tot internet. Kortom, we moeten x92s avonds een berichtje schrijven en x92s morgens vroeg naar het ziekenhuis om het te kunnen versturen.

Onze dag begon vanochtend (woensdag) met een overleg met de medical director (Reynier), de health coxf6rdinator van het ziekenhuis, een vertegenwoordiger van de gezondheidsorganisatie (CHAM), de Zuid-Afrikaanse consultant Storey, Henny (de man die verantwoordelijk is voor de watervoorziening) en de stichting MMWT (Thijs, die zich bezighoudt met renovatie en planning van nieuwe faciliteiten). Kortom: er zijn veel spelers die een rol hebben in het proces, met eigen belangen, eigen visies, maar vaak met weinig beschikbare middelen. Gelukkig was het een constructief overleg, met resultaat. Na afloop van het overleg was er overeenstemming over de volgorde waarin problemen aangepakt moeten worden. Korte termijn maatregelen om de risicox92s die ontstaan door de huidige afvalwaterzuivering hebben prioriteit. Parallel daaraan zal een plan worden ontwikkeld voor de toekomstige afvalwaterbehandeling (zowel technisch als organisatorisch). Er is daarnaast uitvoerig gesproken over de rolverdeling. Het huidige beeld is dat het ziekenhuis opdrachtgever is voor alle maatregelen, het Zuid-Afrikaanse adviesbureau zorgt voor aansturing van het project, een Malawiaans ingenieursbureau is verantwoordelijk voor de uitvoering en Brabantse Delta treedt op als review consultant. Deze opzet zal worden voorgelegd aan de betrokken organisaties (onder andere het waterschap zelf en Simavi).

x92s Middags hebben we overleg gehad met Pierre Storey (de Zuid-Afrikaanse consultant) over de opzet van het plan voor de afvalwaterproblematiek. We hebben uitgebreid gediscussieerd over hoe volgens ons een dergelijk project moet worden aangepakt, wie is verantwoordelijk? Hoe zorg je ervoor dat het een project wordt van en door de lokale bevolking? Uit alles blijkt dat het niet alleen gaat om een technisch probleem, maar dat juist culturele en organisatorische factoren er toe leiden dat het realiseren (en in stand houden!) van een duurzaam afvalwatersysteem een complexe opgave is. Voor een duurzame oplossing is de betrokkenheid en capaciteit van de lokale bevolking randvoorwaarde nummer xe9xe9n.

Morgenochtend staat er een bijeenkomst met een bredere groep betrokkenen op het programma (o.a. met de chief van het dorp, een parlementslid, de voorzitter van de Health Board van het ziekenhuis en een leider van de kerkelijke gemeenschap). x92s Middags gaan we een bezoek brengen aan een dorp in de omgeving van het ziekenhuis om een beter beeld te krijgen van de leefomstandigheden in Malawi.

Groeten uit het warme Malawi!

Hans & Yvonne

Zoals beloofd nu een wat uitgebreider bericht over wat we dinsdag gedaan hebben. Na de ontmoeting met de vertegenwoordigers van de kerkelijke organisatie en de rondleiding door het ziekenhuis door Reynier ter Haar (de medical director) zijn we in de waterproblematiek gedoken (figuurlijk, wel te verstaan).
Allereerst zijn we de afvalwaterzuivering gaan bekijken. Thuis had ik me al behoorlijk verdiept in het systeem van de oxidation ponds (oxidatievijvers). Een systeem waarmee in de tropen mooie rendementen gehaald kunnen worden (90 % BOD-verwijdering en vergaande verwijdering van pathogene micro-organismen). Bij de eerste aanblik van de x93zuiveringx94 was echter al snel duidelijk dat dergelijke rendementen hier niet (meer) aan de orde zijn. Het is feitelijk een drie baks-systeem (40×20 m, en 2 bakken van 20 x 15 meter) waarvan de eerste bak volledig dichtgeslibd en overgroeid was met planten. In de andere twee was nog wel water zichtbaar, maar ook deze bakken zagen er niet al te fris meer uit. Het was duidelijk dat naast de overbelasting van de zuivering er aan het systeem al jarenlang geen onderhoud meer was gepleegd. Al met al gaf het zeer trieste aanblik. Hier is nog veel werk te doen.

Na de lunch zijn we de drinkwatervoorziening gaan bekijken. Allereerst zijn we gaan kijken naar het innamepunt van water bij de rivier. Met twee pompen wordt het water via een 4 km lange persleiding verpompt naar het ziekenhuisterrein, 60 meter hogerop. Op dit terrein is een soort boosterstation gecrexeberd waar vanuit het nog eens 60 meter hogerop gepompt wordt, eigenlijk naar het hoogste niveau van het ziekenhuisterrein. Op dit niveau is de drinkwaterbehandeling gesitueerd. Die bestaat uit een vijftal snelle zandfilters en een vijftal langzame zandfilters, waarin het ruwe water dus in twee stappen behandeld wordt, of eigenlijk behandeld zou moeten worden. Ook hier was namelijk sprake van behoorlijk achterstallig onderhoud, waardoor de filters gedeeltelijk gebypassed werden. Daarna zijn we met de 4×4 (absoluut noodzakelijk!) verder de berg op gereden om de verzameling van water uit de bergen te bekijken. Een avontuurlijke tocht door de bush op zoek naar waterputten in het veld. Een gedeelte van het jaar (zoveel als mogelijk) wordt namelijk water uit de bergen als input voor de drinkwaterzuivering gebruikt. Aan het eind van de dag hebben we zodoende een goed beeld gekregen van zowel de watervoorziening als de x96zuivering. Voor het diner hebben we tenslotte nog een goede discussie gehad met de Zuid-Afrikaanse adviseur over het masterplan en de rol die de diverse partijen zouden kunnen spelen in het project. Daarbij hebben we een belangrijke beslissing gemaakt: we gaan ons concentreren op de afvalwaterproblematiek en niet op de watervoorziening. Deze problematiek is het meest urgent, we blijven op die manier bij de eerste aanzet voor het project en het sluit aan bij onze expertise. Voor woensdag staat er een meeting op het programma met de medical director en mensen van de CHAM (Christian Health Association Malawi) om ook hun input te krijgen bij de ontwikkeling van het masterplan (bijvoorbeeld op het gebied van organisatie en mogelijke oplossingen). Hopelijk morgen weer een nieuwe update.

Groeten Yvonne & Hans

Hallo allemaal, Zo, de eerste twee dagen zitten er alweer bijna op. Zondagavond zijn we vanaf Schiphol vertrokken. Na twee tussenstops in Kenia en Zimbabwe zijn we maandagmiddag rond 12.30 uur in Lilongwe (de hoofdstad van Malawi) gearriveerd. Jan en Thijs, twee mannen die vanuit een Nederlandse stichting actief zijn in het ziekenhuis, stonden al klaar om ons op te halen. Voordat we naar het dorpje Nkhoma vertrokken, zijn we eerst naar de supermarkt gegaan om boodschappen voor de komende week te doen. In Nkhoma zelf is weinig te verkrijgen, dus we moesten meteen inkopen doen voor de hele week. Daarna hebben we een bezoekje gebracht aan de markt. In korte tijd waren we omsingeld door kleine marktkoopmannen (tussen de 5 en 15 jaar) die ons van alles en nog wat wilden aansmeren.

Na deze indrukwekkende kennismaking met Malawi zijn we doorgereden naar Nkhoma. We hebben ons kunnen installeren in het guesthouse, vergelijkbaar met een studentenhuis. Daar delen we allebei een kamer met buitenlandse artsen in opleiding. Maar we hebben een bed, een klamboe, douche en toilet, dus het is een prima huis. x92s Avonds konden we aanschuiven bij Jan en Trudy, een echtpaar dat hier inmiddels drie jaar woont om renovatiewerken bij het ziekenhuis uit te voeren.

Dinsdagochtend hebben we kennisgemaakt met de medical director van het ziekenhuis en de general secretary van de CCAP (de synode van de kerk). Vervolgens hebben we een rondleiding gekregen bij het ziekenhuis. Erg indrukwekkendx85 Het is goed om te zien dat er de laatste jaren al heel veel is opgeknapt, maar nog veel trieste beelden gezien. x92s Middags zijn we met Henny, een Zuid-Afrikaan die al 25 jaar in Nkhoma woont en werkt de watervoorziening van het ziekenhuis gaan bekijken en de afvalwaterzuivering. Hierover zullen in ons volgende bericht meer vertellen. Tot zover voor nu, de groeten aan iedereen daar!

Hans & Yvonne

Nog twee weken te gaan, dan is het zover! Op zondag 7 februari vertrekken we vanaf Schiphol richting Malawi. Maandagochtend maken we een tussenstop in Nairobi, Kenia. Vervolgens vliegen we door naar Lilongwe, de hoofdstad van Malawi. Vanuit Lilongwe is het nog een uurtje rijden naar Nkhoma. Naar verwachting komen we hier maandag vroeg in de middag aan.

Tot het zover is zijn we druk bezig met de voorbereidingen. Enerzijds moeten er allerlei praktische zaken worden geregeld zoals inentingen, accomodatie, afspraken, tickets en kleding. Anderzijds proberen we ons ook al zo goed mogelijk voor te bereiden op de situatie in Nkhoma en de problemen op het gebied van afvalwaterzuivering. Gelukkig zijn er vanuit het ziekenhuis verschillende documenten aan ons toegestuurd en worden er vooraf afspraken geregeld met lokale stakeholders. Op deze manier hopen we de acht dagen die we in Malawi gaan doorbrengen zo goed mogelijk te kunnen besteden.

Uit alle contacten blijkt dat de behoefte aan oplossingen groot is, en dat het ziekenhuis wil werken aan het verbeteren van de bestaande voorzieningen en omstandigheden. Dit is voor het waterschap een belangrijke voorwaarde: we ondersteunen alleen projecten waar nadrukkelijk een vraag bestaat naar ondersteuning. Die vraag is er, vandaar dat we de komende weken gaan kijken hoe de samenwerking met het ziekenhuis in de praktijk vorm gaat krijgen. Via deze weblog hopen we belangstellenden op de hoogte te houden van al onze belevenissen en ervaringen.

Groeten Hans & Yvonne